BEZ WPŁYWU NA ZWIĄZKI
Dominacja lassallczyków w niemieckim ruchu robotniczym nie pozostała bez wpływu na socjaldemokratyczne związki zawodowe. W pewnym stopniu przyczyniło się do tego także rewolucyjne skrzydło SPD, które nie potrafiło w odpowiednim momencie docenić siły i znaczenia ruchu związkowego. Na zjeździe SPD w Kolonii w 189′} r. August Bebel i Wilhelm Liebknecht wystąpili nawet z tezą o nieuchronnym upadku ruchu związkowego w obliczu koncentracji kapitału. Z tezy tej wycofali się dopiero kilka lat później, gdy socjaldemokratyczne związki zawodowe znacznie uro- sły w siłę.Ostatecznie jednak reformistyczna strategia związkowa ukształtowała się pod wpływem bernsteinowskiego rewizjonizmu, który w swych zasadniczych tezach rozwijał ideę Ferdinanda Lassalle’a. Edward Bernstein, w odróżnieniu od Karola Marksa, odrzucał tezę o rewolucyjnym przejściu od kapitalizmu do socjalizmu i twierdził, że zdobycie władzy przez proletariat nastąpi w wyniku powszechnego głosowania.








