WAŻNE CZYNNIKI
Pierwszy to powstanie politycznych organizacji miejskiego proletariatu. W 1863 r. Ferdinand Lassalle utworzył Powszechny Niemiecki Związek Robotniczy (Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein); w 1869 r. na zjeździe w Eisenach została powołana do życia Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza (Sozialdemokratische Arbeiterpartei) pod przywództwem Augusta Bebla i Wilhelma Liebknechta. W pierwszej partii domi- nowaly koncepcje reformistyczne, druga zaś była bliższa marksizmowi. Obydwie, konkurując ze sobą w walce o wpływy, inicjowały zakładanie organizacji związkowych.Drugim czynnikiem, który niewątpliwie ułatwił rozwój ruchu związkowego w Niemczech, było złagodzenie dotychczasowych anty- związkowych restrykcji. W 1869 r. Związek Północnoniemiecki przyjął ustawę o wykonywaniu rzemiosła (w całości uznaną przez Rzeszę Niemiecką).








